ویزای استارتاپ کانادا: چه چیزی بسته شد، چه چیزی می‌آید، و امروز کجا باید رفت

IRCC می‌گوید برنامه در ۳۰ ژوئن ۲۰۲۶ متوقف شد. راه ورود در آخرین ماه‌ها فقط یک چیز بود: گواهی تعهد سال ۲۰۲۵ و ثبت پرونده تا همان ۳۰ ژوئن. گواهی تعهد هم باید پیش از ۱ ژانویه ۲۰۲۶ به IRCC می‌رسید و دارنده‌اش شش ماه برای ارسال پرونده وقت داشت. یعنی در عمل، در ورود برای متقاضی تازه با پایان ۲۰۲۵ بسته شد و آخرین پرونده‌ها تا نیمه‌ی ۲۰۲۶ ثبت شدند. پذیرش بنیان‌گذار تازه از سوی سازمان‌های تأییدشده هم متوقف است.

دلیلی که اعلام شد، گذار به یک مسیر جدید و هدفمندتر برای کارآفرینان مهاجر است. حجم صفِ پرونده‌های اقتصادی که رسانه‌های تخصصی مهاجرت گزارش کردند حدود ۴۳ هزار پرونده با زمان پردازش چندساله بود؛ این رقم گزارش رسانه‌ای است، نه عددی که IRCC روی صفحه‌ی برنامه منتشر کرده باشد. برنامه‌ی خوداشتغالی (Self-Employed) هم که مدت‌ها معلق بود، متوقف شد.

برای کسی که پرونده‌ی در جریان دارد: پرونده‌ها بررسی می‌شوند و توقف برنامه به معنی رد پرونده‌های موجود نیست. مهم‌تر از آن، IRCC می‌گوید اگر شرایطش را دارید همچنان می‌توانید برای مجوز کار باز درخواست بدهید تا در زمان بررسی پرونده کار کنید؛ این تنها چیزی است که هنوز باز مانده. برای کسی که پرونده ندارد: امروز راهی برای ثبت درخواست تازه‌ی ویزای استارتاپ کانادا وجود ندارد، و هر کسی که خلاف این را می‌گوید، دارد چیزی می‌فروشد که وجود ندارد.

آنچه IRCC رسماً گفته این است: توقف برنامه برای گذار به یک پایلوت هدفمند برای کارآفرینان مهاجر است و جزئیاتش بعداً اعلام می‌شود. همین. روی صفحه‌های رسمی نه سقفی آمده، نه هدف زمان پردازشی، نه معیار واجد شرایط بودن و نه تاریخ باز شدن. ارقام زیر از گزارش رسانه‌های تخصصی مهاجرت در دسامبر ۲۰۲۵ است و IRCC هیچ‌یک را منتشر نکرده؛ آن‌ها را بخوانید تا بدانید چه چیزی در گردش است، نه برای برنامه‌ریزی:

• گزارش رسانه‌ای: سقفی حدود ۲٬۰۰۰ متقاضی اصلی در سال، بسیار کمتر از ورودی سال‌های اخیر SUV.
• گزارش رسانه‌ای: هدف زمان پردازش حدود ۱۲ ماه. IRCC در حال حاضر برای خود SUV هم زمان پردازشی منتشر نمی‌کند، پس مبنایی برای مقایسه نداریم.
• سهمیه‌ی بخشی هم‌راستا با خوشه‌های فناوری حیاتی کانادا: فناوری پاک، هوش مصنوعی، علوم زیستی.
• آستانه‌ی ایجاد شغل بالاتر، تزریق سرمایه‌ی مرحله‌ای، و نقاط عطف عملکردی الزامی — بنیان‌گذاری که در کانادا راه نیندازد، وضعیت مجوز کارش را از دست می‌دهد.

بسته شدن SUV به معنی بسته شدن مهاجرت استارتاپی نیست. سه مسیر اروپایی و دو مسیر استانی کانادا امروز فعال‌اند و برای پروفایل رایج بنیان‌گذار ایرانی قابل دسترس:

• فنلاند — مجوز استارتاپ با تأیید Business Finland؛ حداقل دو بنیان‌گذار، بدون سرمایه‌گذاری الزامی، تمکن حدود ۱۲۰۰ یورو در ماه. نزدیک‌ترین جایگزین به منطق SUV.
• دانمارک — Start-up Denmark با تأیید پنل کارشناسان در حدود ۶ هفته؛ تا سه بنیان‌گذار، بدون آستانه‌ی سرمایه‌ی ثابت.
• استونی — تأیید Startup Committee در حدود ۱۰ روز کاری؛ MVP لازم است، تمکن ۸۰۰ یورو در ماه. ارزان‌ترین و سریع‌ترین ورودی به اروپا.
• نیوبرانزویک (کانادا) — مسیر کسب‌وکار NBBIS: دارایی خالص ۵۰۰ هزار، سرمایه‌گذاری ۱۵۰ هزار دلار کانادا، یک شغل، CLB 5. برای کسی که سرمایه دارد و کانادا را می‌خواهد.
• نوااسکوشیا (کانادا) — مسیر کارآفرینی: دارایی خالص ۶۰۰ هزار (۴۰۰ هزار خارج هلیفکس)، سرمایه‌گذاری ۱۵۰ هزار؛ اول مجوز کار، بعد از ۱۲ ماه نامزدی.

از این‌جا به بعد راهنمای کامل برنامه است، همان‌طور که تا زمان توقف کار می‌کرد. آن را برای دو گروه نگه داشته‌ایم: کسانی که پرونده‌ی در جریان دارند، و کسانی که می‌خواهند برنامه‌ی جایگزین را با آنچه جایش را می‌گیرد مقایسه کنند. ارقام و شرایط زیر مربوط به برنامه‌ی متوقف‌شده است و برای پایلوت جدید اعتبار ندارد.

برنامه‌ی Start-up Visa یک مسیر اقامت دائم فدرال است که به‌جای سرمایه‌گذاری شخصی، به پشتیبانی یک سازمان تأییدشده‌ی کانادایی تکیه می‌کند. دولت کانادا خودش کسب‌وکار شما را ارزیابی نمی‌کند؛ این کار را به انکوباتورها، شتاب‌دهنده‌ها، صندوق‌های سرمایه‌گذاری خطرپذیر و گروه‌های سرمایه‌گذار فرشته‌ای که در فهرست رسمی IRCC هستند واگذار کرده است.

نتیجه‌ی این طراحی دو چیز است. اول: شما لازم نیست صدها هزار دلار سرمایه‌گذاری کنید. دوم: باید یک کمیته‌ی سرمایه‌گذاری کانادایی را قانع کنید که ایده و تیم شما ارزش «نامه‌ی حمایت» دارد — و این کار از پر کردن فرم بسیار سخت‌تر است.

ویزای استارتاپ برای کسانی طراحی شده که واقعاً می‌خواهند در کانادا شرکت بسازند. اگر هدف فقط اقامت است و کسب‌وکار بهانه، هم سازمان تأییدشده و هم افسر مهاجرت این را در مصاحبه تشخیص می‌دهند.

شرایط رسمی برنامه کوتاه است، اما هر کدام یک لایه‌ی پنهان دارد که در جزئیات پرونده‌ها را رد می‌کند.

• نامه‌ی حمایت (Letter of Support) از یک سازمان تأییدشده — یا پذیرش در یک انکوباتور تأییدشده، یا سرمایه‌گذاری حداقل ۷۵ هزار دلار کانادا از یک گروه فرشته‌ی تأییدشده، یا حداقل ۲۰۰ هزار دلار از یک صندوق VC تأییدشده.
• مالکیت واجد شرایط — هر متقاضی باید دست‌کم ۱۰٪ حق رأی شرکت را داشته باشد، و متقاضیان به‌همراه سازمان تأییدشده روی هم بیش از ۵۰٪ حق رأی. حداکثر ۵ نفر می‌توانند روی یک استارتاپ درخواست بدهند.
• زبان — حداقل CLB 5 در انگلیسی یا فرانسه در هر چهار مهارت. برای ایرانی‌ها معمولاً IELTS General یا CELPIP. این حداقل است؛ برای مصاحبه با سازمان تأییدشده به مراتب بیشتر لازم دارید.
• تمکن مالی — اثبات پول کافی برای زندگی خانواده در کانادا، جدا از سرمایه‌ی شرکت، و این پول نباید قرضی باشد. جدول IRCC که در ۲۹ ژوئیه ۲۰۲۵ به‌روز شده: ۱۵٬۲۶۳ دلار کانادا برای یک نفر، ۱۹٬۰۰۱ برای دو نفر، ۲۳٬۳۶۰ برای سه نفر و ۲۸٬۳۶۲ برای خانواده‌ی چهارنفره. این جدول هر سال عوض می‌شود، پس رقم روز را از سایت IRCC بگیرید.

سازمان تأییدشده (Designated Organization) دروازه‌بان برنامه است. IRCC به آن‌ها اعتماد کرده که استارتاپ‌های واقعی را از پرونده‌های صوری جدا کنند. سه نوع دارند و تفاوتشان برای شما مهم است:

• انکوباتورها — شما را در یک برنامه‌ی چندماهه می‌پذیرند. نیازی به سرمایه‌گذاری ندارند، اما معمولاً هزینه‌ی برنامه دارند و پذیرش رقابتی است. رایج‌ترین مسیر برای متقاضیان ایرانی.
• گروه‌های فرشته — حداقل ۷۵ هزار دلار در شرکت شما سرمایه‌گذاری می‌کنند. یعنی باید یک سرمایه‌گذار واقعی را قانع کنید پول واقعی بگذارد.
• صندوق‌های VC — حداقل ۲۰۰ هزار دلار. سخت‌ترین مسیر و مناسب استارتاپ‌هایی با کشش بازار اثبات‌شده.

مسیر واقعی به این ترتیب است — و بیشتر زمان آن قبل از ارسال پرونده به IRCC صرف می‌شود، نه بعد از آن.

IRCC در حال حاضر برای این برنامه زمان پردازش منتشر نمی‌کند و ما هم عددی نمی‌سازیم. آنچه می‌دانیم این است که صف طولانی بوده و همان صف دلیل اعلام‌شده‌ی توقف برنامه است. هر کسی که وعده‌ی «یک سال» می‌دهد، یا از برنامه بی‌خبر است یا درباره‌ی مجوز کار صحبت می‌کند، نه اقامت دائم.

زمان قبل از ارسال پرونده را هم اضافه کنید: آماده‌سازی و گرفتن نامه‌ی حمایت به‌طور معمول شش ماه تا یک سال زمان می‌برد. پس از دریافت نامه‌ی حمایت، مهلت محدودی برای ارسال پرونده دارید.

به همین دلیل، تصمیم درباره‌ی ویزای استارتاپ باید با افق سه تا پنج ساله گرفته شود — و مجوز کار موقت است که این فاصله را قابل تحمل می‌کند.

متقاضی ویزای استارتاپ می‌توانست پیش از تصمیم نهایی اقامت دائم مجوز کار بگیرد و به کانادا بیاید. امروز هم IRCC می‌گوید اگر شرایطش را دارید می‌توانید برای مجوز کار باز درخواست بدهید تا در زمان بررسی پرونده کار کنید؛ «باز» یعنی به یک کارفرمای مشخص گره نخورده و لازم نیست فقط برای استارتاپ خودتان کار کنید. مدت اعتبارش را IRCC روی صفحه‌ی برنامه اعلام نمی‌کند، پس عددی برایش نمی‌گوییم. تمدید این مجوز مسیر جداگانه‌ای است و به متقاضی جدید داده نمی‌شود.

برای متقاضی ایرانی این تفاوت بزرگی است: شما و خانواده‌تان به‌جای انتظار چندساله در ایران، در کانادا زندگی می‌کنید، فرزندان به مدرسه می‌روند و همسر می‌تواند کار کند.

اما مجوز کار تضمین اقامت دائم نیست. پرونده‌ی اقامت دائم جداگانه بررسی می‌شود و اگر رد شود، مجوز کار هم تمدید نخواهد شد.

این‌ها الگوهایی است که بارها دیده‌ایم — و همه‌شان قبل از ارسال پرونده قابل پیشگیری بودند.

• خرید «طرح توجیهی» به‌جای ساختن بیزینس‌پلن — کمیته‌ی انکوباتور کانادایی طرح توجیهی ایرانی را از یک صفحه تشخیص می‌دهد.
• انتخاب سازمان تأییدشده بر اساس آسانی پذیرش — سازمان‌های ضعیف زیر ذره‌بین IRCC هستند و پرونده‌های آن‌ها بررسی سخت‌تری دارند.
• ارائه‌ی کسب‌وکار سنتی با پوشش «استارتاپ» — واردات، نمایندگی، فروشگاه آنلاین بدون نوآوری. رد می‌شود.
• نادیده گرفتن زبان — CLB 5 حداقل قانونی است؛ مصاحبه‌ی سازمان تأییدشده به انگلیسی روان نیاز دارد.
• شروع دیر انتقال پول — اثبات تمکن مالی زیر تحریم ماه‌ها زمان می‌برد، نه هفته‌ها.
• تیم صوری — اضافه کردن اعضای خانواده به‌عنوان «بنیان‌گذار» بدون نقش واقعی. در مصاحبه مشخص می‌شود.

در هیچ راهنمای انگلیسی این بخش را نمی‌بینید، چون هیچ متقاضی کانادایی یا اروپایی با آن روبه‌رو نیست. برای شما اما همین سه مسئله می‌تواند تعیین کند پرونده به نتیجه می‌رسد یا نه.

انتقال وجه و تمکن مالی زیر تحریم. افسر مهاجرت باید ببیند پول شما از کجا آمده، چطور به حساب قابل قبول رسیده و قانونی است. حواله‌های غیررسمی و پول نقد بدون سابقه، هرچقدر واقعی، قابل اثبات نیستند. راه‌حل‌ها وجود دارند — حساب در کشور ثالث، انتقال از طریق مسیرهای قانونی با مستندات کامل — اما به زمان و برنامه‌ریزی نیاز دارند.

مصاحبه و بیومتریک در کشور ثالث. کانادا در ایران سفارت فعال ندارد. بیومتریک و مصاحبه‌ی احتمالی در دبی، ایروان، آنکارا یا تفلیس انجام می‌شود. این یعنی سفر، هزینه و ویزای کشور ثالث باید در برنامه و بودجه دیده شود.

مدارک ایرانی به زبان مهاجرت. مدارک شرکت (اساسنامه، روزنامه‌ی رسمی)، سوابق بیمه، مدارک تحصیلی و سابقه‌ی حساب همه باید ترجمه‌ی رسمی داشته باشند. برخی مدارک برای معادل‌سازی به ارزیابی جداگانه نیاز دارند. مدرکی که ترجمه‌ی رسمی ندارد، از نظر افسر مهاجرت وجود ندارد.

ما وکیل مهاجرت یا مشاور رسمی (RCIC) نیستیم و پرونده‌ی شما را به IRCC ارسال نمی‌کنیم. آن بخش را باید یک وکیل یا مشاور دارای پروانه انجام دهد و ما به شما کمک می‌کنیم یکی را درست انتخاب کنید.

کار ما پیش از آن مرحله است: جایی که بیشتر پرونده‌های ایرانی شکست می‌خورند. ارزیابی صادقانه‌ی اینکه آیا کسب‌وکار شما برای این برنامه مناسب است؛ ساخت بیزینس‌پلن، مدل مالی و پیچ‌دک به استاندارد کمیته‌های کانادایی؛ و آماده‌سازی برای مصاحبه با سازمان تأییدشده — همان مصاحبه‌ای که تعیین می‌کند نامه‌ی حمایت می‌گیرید یا نه.

اگر بعد از ارزیابی به این نتیجه برسیم که ویزای استارتاپ برای شما مسیر درستی نیست، همین را می‌گوییم و مسیر جایگزین را نشان می‌دهیم. این کار در بلندمدت برای هر دو طرف ارزان‌تر است.