ویزای استارتاپ کانادا: چه چیزی بسته شد، چه چیزی می‌آید، و امروز کجا باید رفت

در ۱۹ دسامبر ۲۰۲۵، IRCC پذیرش درخواست جدید برای مجوز کار ویزای استارتاپ را متوقف کرد. در ۳۱ دسامبر ۲۰۲۵، پذیرش پرونده‌ی جدید اقامت دائم هم بسته شد. سازمان‌های تأییدشده تا پایان ۲۰۲۵ می‌توانستند گواهی تعهد صادر کنند و دارندگان گواهی ۲۰۲۵ تا ۳۰ ژوئن ۲۰۲۶ برای ارسال پرونده مهلت داشتند — آن مهلت هم گذشته است.

دلیل رسمی: صفی بیش از ۴۰ هزار پرونده‌ی اقتصادی با زمان پردازش چندساله، و «تنظیم زیربنا» برای یک مسیر جدید و هدفمندتر. برنامه‌ی خوداشتغالی (Self-Employed) هم که مدت‌ها معلق بود، رسماً متوقف شد.

برای کسی که پرونده‌ی در جریان دارد: پرونده‌ها بررسی می‌شوند و بسته شدن برنامه به معنی رد پرونده‌های موجود نیست، اما زمان پردازش همچنان طولانی است. برای کسی که پرونده ندارد: امروز هیچ راهی برای ثبت درخواست ویزای استارتاپ کانادا وجود ندارد — و هر کسی که خلاف این را می‌گوید، دارد چیزی می‌فروشد که وجود ندارد.

IRCC اعلام کرده که «پایلوت پرتأثیر ویزای استارتاپ» جایگزین برنامه‌ی فعلی خواهد شد و «مشکلات مشاهده‌شده» در آن را برطرف می‌کند. آنچه تا امروز از منابع رسمی و پوشش خبری معتبر روشن است:

• سقف حدود ۲٬۰۰۰ متقاضی اصلی در سال — نزدیک به ۴۰٪ ورودی سال‌های اخیر SUV.
• هدف زمان پردازش حدود ۱۲ ماه، به‌جای بیش از سه سال.
• سهمیه‌ی بخشی هم‌راستا با خوشه‌های فناوری حیاتی کانادا: فناوری پاک، هوش مصنوعی، علوم زیستی.
• آستانه‌ی ایجاد شغل بالاتر، تزریق سرمایه‌ی مرحله‌ای، و نقاط عطف عملکردی الزامی — بنیان‌گذاری که در کانادا راه نیندازد، وضعیت مجوز کارش را از دست می‌دهد.

بسته شدن SUV به معنی بسته شدن مهاجرت استارتاپی نیست. سه مسیر اروپایی و دو مسیر استانی کانادا امروز فعال‌اند و برای پروفایل رایج بنیان‌گذار ایرانی قابل دسترس:

• فنلاند — مجوز استارتاپ با تأیید Business Finland؛ حداقل دو بنیان‌گذار، بدون سرمایه‌گذاری الزامی، تمکن حدود ۱۲۰۰ یورو در ماه. نزدیک‌ترین جایگزین به منطق SUV.
• دانمارک — Start-up Denmark با تأیید پنل کارشناسان در حدود ۶ هفته؛ تا سه بنیان‌گذار، بدون آستانه‌ی سرمایه‌ی ثابت.
• استونی — تأیید Startup Committee در حدود ۱۰ روز کاری؛ MVP لازم است، تمکن ۸۰۰ یورو در ماه. ارزان‌ترین و سریع‌ترین ورودی به اروپا.
• نیوبرانزویک (کانادا) — مسیر کسب‌وکار NBBIS: دارایی خالص ۵۰۰ هزار، سرمایه‌گذاری ۱۵۰ هزار دلار کانادا، یک شغل، CLB 5. برای کسی که سرمایه دارد و کانادا را می‌خواهد.
• نوااسکوشیا (کانادا) — مسیر کارآفرینی: دارایی خالص ۶۰۰ هزار (۴۰۰ هزار خارج هلیفکس)، سرمایه‌گذاری ۱۵۰ هزار؛ اول مجوز کار، بعد از ۱۲ ماه نامزدی.

از این‌جا به بعد، راهنمای کامل برنامه است — همان‌طور که تا پایان ۲۰۲۵ کار می‌کرد. آن را برای دو گروه نگه داشته‌ایم: کسانی که پرونده‌ی در جریان دارند، و کسانی که می‌خواهند پایلوت ۲۰۲۶ را با آنچه جایگزین می‌کند مقایسه کنند. ارقام و شرایط زیر مربوط به برنامه‌ی بسته‌شده است و برای پایلوت جدید معتبر نیست.

برنامه‌ی Start-up Visa یک مسیر اقامت دائم فدرال است که به‌جای سرمایه‌گذاری شخصی، به پشتیبانی یک سازمان تأییدشده‌ی کانادایی تکیه می‌کند. دولت کانادا خودش کسب‌وکار شما را ارزیابی نمی‌کند؛ این کار را به انکوباتورها، شتاب‌دهنده‌ها، صندوق‌های سرمایه‌گذاری خطرپذیر و گروه‌های سرمایه‌گذار فرشته‌ای که در فهرست رسمی IRCC هستند واگذار کرده است.

نتیجه‌ی این طراحی دو چیز است. اول: شما لازم نیست صدها هزار دلار سرمایه‌گذاری کنید. دوم: باید یک کمیته‌ی سرمایه‌گذاری کانادایی را قانع کنید که ایده و تیم شما ارزش «نامه‌ی حمایت» دارد — و این کار از پر کردن فرم بسیار سخت‌تر است.

ویزای استارتاپ برای کسانی طراحی شده که واقعاً می‌خواهند در کانادا شرکت بسازند. اگر هدف فقط اقامت است و کسب‌وکار بهانه، هم سازمان تأییدشده و هم افسر مهاجرت این را در مصاحبه تشخیص می‌دهند.

شرایط رسمی برنامه کوتاه است، اما هر کدام یک لایه‌ی پنهان دارد که در جزئیات پرونده‌ها را رد می‌کند.

• نامه‌ی حمایت (Letter of Support) از یک سازمان تأییدشده — یا پذیرش در یک انکوباتور تأییدشده، یا سرمایه‌گذاری حداقل ۷۵ هزار دلار کانادا از یک گروه فرشته‌ی تأییدشده، یا حداقل ۲۰۰ هزار دلار از یک صندوق VC تأییدشده.
• مالکیت واجد شرایط — هر متقاضی باید دست‌کم ۱۰٪ حق رأی شرکت را داشته باشد، و متقاضیان به‌همراه سازمان تأییدشده روی هم بیش از ۵۰٪ حق رأی. حداکثر ۵ نفر می‌توانند روی یک استارتاپ درخواست بدهند.
• زبان — حداقل CLB 5 در انگلیسی یا فرانسه در هر چهار مهارت. برای ایرانی‌ها معمولاً IELTS General یا CELPIP. این حداقل است؛ برای مصاحبه با سازمان تأییدشده به مراتب بیشتر لازم دارید.
• تمکن مالی — اثبات پول کافی برای زندگی خانواده در کانادا، جدا از سرمایه‌ی شرکت. رقم هر سال به‌روز می‌شود و به اندازه‌ی خانواده بستگی دارد: حدود ۱۵ هزار دلار کانادا برای یک نفر و نزدیک ۳۰ هزار دلار برای خانواده‌ی چهارنفره. رقم دقیق را از سایت IRCC بگیرید.

سازمان تأییدشده (Designated Organization) دروازه‌بان برنامه است. IRCC به آن‌ها اعتماد کرده که استارتاپ‌های واقعی را از پرونده‌های صوری جدا کنند. سه نوع دارند و تفاوتشان برای شما مهم است:

• انکوباتورها — شما را در یک برنامه‌ی چندماهه می‌پذیرند. نیازی به سرمایه‌گذاری ندارند، اما معمولاً هزینه‌ی برنامه دارند و پذیرش رقابتی است. رایج‌ترین مسیر برای متقاضیان ایرانی.
• گروه‌های فرشته — حداقل ۷۵ هزار دلار در شرکت شما سرمایه‌گذاری می‌کنند. یعنی باید یک سرمایه‌گذار واقعی را قانع کنید پول واقعی بگذارد.
• صندوق‌های VC — حداقل ۲۰۰ هزار دلار. سخت‌ترین مسیر و مناسب استارتاپ‌هایی با کشش بازار اثبات‌شده.

مسیر واقعی به این ترتیب است — و بیشتر زمان آن قبل از ارسال پرونده به IRCC صرف می‌شود، نه بعد از آن.

زمان پردازش رسمی IRCC برای این برنامه در سال‌های اخیر بالای سه سال بوده و صف متقاضیان طولانی است. هر کسی که به شما وعده‌ی «یک سال» می‌دهد، یا از برنامه بی‌خبر است یا درباره‌ی مجوز کار موقت صحبت می‌کند، نه اقامت دائم.

زمان قبل از ارسال پرونده را هم اضافه کنید: آماده‌سازی و گرفتن نامه‌ی حمایت به‌طور معمول شش ماه تا یک سال زمان می‌برد. پس از دریافت نامه‌ی حمایت، مهلت محدودی برای ارسال پرونده دارید.

به همین دلیل، تصمیم درباره‌ی ویزای استارتاپ باید با افق سه تا پنج ساله گرفته شود — و مجوز کار موقت است که این فاصله را قابل تحمل می‌کند.

متقاضیان ویزای استارتاپ که نامه‌ی حمایت دارند می‌توانند برای مجوز کار موقت درخواست بدهند و پیش از تأیید اقامت دائم به کانادا بیایند. از سال ۲۰۲۴ این مجوز به‌صورت مجوز کار باز سه‌ساله صادر می‌شود، که یعنی لازم نیست فقط برای استارتاپ خودتان کار کنید.

برای متقاضی ایرانی این تفاوت بزرگی است: شما و خانواده‌تان به‌جای انتظار چندساله در ایران، در کانادا زندگی می‌کنید، فرزندان به مدرسه می‌روند و همسر می‌تواند کار کند.

اما مجوز کار تضمین اقامت دائم نیست. پرونده‌ی اقامت دائم جداگانه بررسی می‌شود و اگر رد شود، مجوز کار هم تمدید نخواهد شد.

این‌ها الگوهایی است که بارها دیده‌ایم — و همه‌شان قبل از ارسال پرونده قابل پیشگیری بودند.

• خرید «طرح توجیهی» به‌جای ساختن بیزینس‌پلن — کمیته‌ی انکوباتور کانادایی طرح توجیهی ایرانی را از یک صفحه تشخیص می‌دهد.
• انتخاب سازمان تأییدشده بر اساس آسانی پذیرش — سازمان‌های ضعیف زیر ذره‌بین IRCC هستند و پرونده‌های آن‌ها بررسی سخت‌تری دارند.
• ارائه‌ی کسب‌وکار سنتی با پوشش «استارتاپ» — واردات، نمایندگی، فروشگاه آنلاین بدون نوآوری. رد می‌شود.
• نادیده گرفتن زبان — CLB 5 حداقل قانونی است؛ مصاحبه‌ی سازمان تأییدشده به انگلیسی روان نیاز دارد.
• شروع دیر انتقال پول — اثبات تمکن مالی زیر تحریم ماه‌ها زمان می‌برد، نه هفته‌ها.
• تیم صوری — اضافه کردن اعضای خانواده به‌عنوان «بنیان‌گذار» بدون نقش واقعی. در مصاحبه مشخص می‌شود.

در هیچ راهنمای انگلیسی این بخش را نمی‌بینید، چون هیچ متقاضی کانادایی یا اروپایی با آن روبه‌رو نیست. برای شما اما همین سه مسئله می‌تواند تعیین کند پرونده به نتیجه می‌رسد یا نه.

انتقال وجه و تمکن مالی زیر تحریم. افسر مهاجرت باید ببیند پول شما از کجا آمده، چطور به حساب قابل قبول رسیده و قانونی است. حواله‌های غیررسمی و پول نقد بدون سابقه، هرچقدر واقعی، قابل اثبات نیستند. راه‌حل‌ها وجود دارند — حساب در کشور ثالث، انتقال از طریق مسیرهای قانونی با مستندات کامل — اما به زمان و برنامه‌ریزی نیاز دارند.

مصاحبه و بیومتریک در کشور ثالث. کانادا در ایران سفارت فعال ندارد. بیومتریک و مصاحبه‌ی احتمالی در دبی، ایروان، آنکارا یا تفلیس انجام می‌شود. این یعنی سفر، هزینه و ویزای کشور ثالث باید در برنامه و بودجه دیده شود.

مدارک ایرانی به زبان مهاجرت. مدارک شرکت (اساسنامه، روزنامه‌ی رسمی)، سوابق بیمه، مدارک تحصیلی و سابقه‌ی حساب همه باید ترجمه‌ی رسمی داشته باشند. برخی مدارک برای معادل‌سازی به ارزیابی جداگانه نیاز دارند. مدرکی که ترجمه‌ی رسمی ندارد، از نظر افسر مهاجرت وجود ندارد.

ما وکیل مهاجرت یا مشاور رسمی (RCIC) نیستیم و پرونده‌ی شما را به IRCC ارسال نمی‌کنیم. آن بخش را باید یک وکیل یا مشاور دارای پروانه انجام دهد و ما به شما کمک می‌کنیم یکی را درست انتخاب کنید.

کار ما پیش از آن مرحله است: جایی که بیشتر پرونده‌های ایرانی شکست می‌خورند. ارزیابی صادقانه‌ی اینکه آیا کسب‌وکار شما برای این برنامه مناسب است؛ ساخت بیزینس‌پلن، مدل مالی و پیچ‌دک به استاندارد کمیته‌های کانادایی؛ و آماده‌سازی برای مصاحبه با سازمان تأییدشده — همان مصاحبه‌ای که تعیین می‌کند نامه‌ی حمایت می‌گیرید یا نه.

اگر بعد از ارزیابی به این نتیجه برسیم که ویزای استارتاپ برای شما مسیر درستی نیست، همین را می‌گوییم و مسیر جایگزین را نشان می‌دهیم. این کار در بلندمدت برای هر دو طرف ارزان‌تر است.